Το ιστορικό αρχείο υποστηρίζει την ανακοίνωση του 1678 σχετικά με τις κόκκινες τσαγιέρες που κατασκευάστηκαν στο Ντελφτ. Αυτό που δεν τεκμηριώνεται με βεβαιότητα, τουλάχιστον με βάση τις μουσειακές πηγές που είναι διαθέσιμες στο διαδίκτυο, είναι ότι τα σωζόμενα δείγματα μπορούν να αποδοθούν με σιγουριά στον ίδιο τον Lambertus Cleffius.
Τι υποστηρίζεται με βεβαιότητα
Το πρώτο μέρος του ισχυρισμού υποστηρίζεται επαρκώς: Ολλανδοί ειδικοί στα κεραμικά του Ντελφτ καταγράφουν ότι ο Lambertus Cleffius διαφήμισε δημόσια τις κόκκινες τσαγιέρες του το 1678. Η Céline Ariaans, γράφοντας για τα κεραμικά του Ντελφτ, δηλώνει ότι ο Cleffius «πιστώθηκε ο ίδιος την εφεύρεση των κόκκινων τσαγιεριών» και ανέφερε ότι αυτές «μπορούσαν να ανταγωνιστούν σε χρώμα, ομορφιά, αντοχή και χρήση» τα κινεζικά δείγματα.[1]
Αυτό είναι σημαντικό γιατί επιβεβαιώνει την ύπαρξη του ισχυρισμού σε έντυπη μορφή, και όχι απλώς ως μεταγενέστερο θρύλο. Με άλλα λόγια, η ανακοίνωση του 1678 δεν είναι το αδύναμο σημείο της πρότασης της Wikipedia.
Όπου τα στοιχεία γίνονται πιο προσεκτικά
Το πιο δύσκολο ερώτημα είναι αν οποιοδήποτε από τα σωζόμενα αντικείμενα μπορεί να συνδεθεί με βεβαιότητα με τον Cleffius. Εδώ, η μουσειακή επιστήμη γίνεται αξιοσημείωτα προσεκτική. Σε μια κόκκινη πήλινη τσαγιέρα της συλλογής του, το Μουσείο Victoria and Albert εξηγεί ότι ο Ary de Milde ήταν «ένας από τους τρεις αγγειοπλάστες του Ντελφτ που πειραματίζονταν με εκλεκτά κόκκινα πήλινα σκεύη», αλλά προσθέτει επίσης ότι «δεν είναι γνωστό τίποτα με βεβαιότητα για τα προϊόντα αυτών των δύο τελευταίων»—δηλαδή του Cleffius και του Samuel van Eenhoorn.[2]
«Δεν είναι γνωστό τίποτα με βεβαιότητα για τα προϊόντα αυτών των δύο τελευταίων.»
— Μουσείο Victoria and Albert, συνοψίζοντας τον Jan Daniël van Dam για τον Cleffius και τον Samuel van Eenhoorn[2]
Αυτή είναι μια ισχυρότερη και ακριβέστερη διατύπωση από το να λέμε απλώς «δεν είναι γνωστό κανένα σωζόμενο δείγμα». Υποδηλώνει ένα επιστημονικό πρόβλημα απόδοσης: κομμάτια μπορεί να υπήρξαν κάποτε, και κάποια αντικείμενα μπορεί ακόμη και να είναι υποψήφια, αλλά το μουσειακό αρχείο δεν θεωρεί τη σωζόμενη παραγωγή του Cleffius ως επακριβώς ταυτοποιημένη.
Τι ταυτοποιούν τα μουσεία με σιγουριά
Οι σημαντικές μουσειακές συλλογές, ωστόσο, ταυτοποιούν σωζόμενα κόκκινα κεραμικά του Ντελφτ από την ίδια ευρύτερη παράδοση. Το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης σημειώνει ότι το εργοστάσιο του Arij de Milde ήταν «ένα από τα τρία ολλανδικά εργαστήρια αγγειοπλαστικής που ιδρύθηκαν για τη δημιουργία κόκκινων κεραμικών εγχώριας παραγωγής».[3] Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι οι σωζόμενες ολλανδικές κόκκινες πήλινες τσαγιέρες τεκμηριώνονται πολύ πιο σταθερά υπό το όνομα του Ary de Milde παρά υπό του Cleffius.
Συνολικά, αυτές οι πηγές υποστηρίζουν ένα επαγγελματικό ιστορικό συμπέρασμα: η διαφήμιση του 1678 είναι πραγματική, αλλά το σωζόμενο σώμα έργων δεν μπορεί να αποδοθεί με βεβαιότητα στον Cleffius. Γι' αυτό οι προσεκτικοί συγγραφείς θα πρέπει να αποφεύγουν την υπερβολή στα τεκμήρια.
Προτεινόμενη ουδέτερη διατύπωση
Προτεινόμενη εγκυκλοπαιδική διατύπωση
Το 1678, ο Lambertus Cleffius διαφήμισε κόκκινες τσαγιέρες κατασκευασμένες στο Ντελφτ στην εφημερίδα Haarlemse Courant. Ωστόσο, η μεταγενέστερη μουσειακή έρευνα δείχνει ότι τα προϊόντα του Cleffius και του Samuel van Eenhoorn δεν είναι επακριβώς ταυτοποιημένα, ενώ τα σωζόμενα κόκκινα κεραμικά του Ντελφτ συνδέονται με μεγαλύτερη βεβαιότητα με τον Ary de Milde.
Συμπέρασμα
Επομένως, διασώθηκαν οι κόκκινες «τσαγιέρες» του Ντελφτ του 1678; Η πιο υπεύθυνη απάντηση είναι: όχι με τρόπο που η τρέχουσα μουσειακή έρευνα να αποδίδει με βεβαιότητα στον Cleffius. Η διαφήμιση διασώζεται στο ιστορικό αρχείο, αλλά τα φυσικά αντικείμενα που συνδέονται με βεβαιότητα με αυτόν όχι.
Παραπομπές
-
Πηγή αποσπάσματος [1] — Céline Ariaans, Delft red stoneware teapots, Dutch Delftware. Φράσεις που παρατίθενται: «πιστώθηκε ο ίδιος την εφεύρεση των κόκκινων τσαγιεριών» και «μπορούσαν να ανταγωνιστούν σε χρώμα, ομορφιά, αντοχή και χρήση».
https://delftsaardewerk.nl/en/learn/6694-delft-red-stoneware-teapots -
Πηγή αποσπάσματος [2] — Μουσείο Victoria and Albert, εγγραφή συλλογής για μια ολλανδική κόκκινη πήλινη τσαγιέρα, με αναφορά στον Jan Daniël van Dam. Φράσεις που παρατίθενται: «ένας από τους τρεις αγγειοπλάστες του Ντελφτ που πειραματίζονταν με εκλεκτά κόκκινα πήλινα σκεύη» και «δεν είναι γνωστό τίποτα με βεβαιότητα για τα προϊόντα αυτών των δύο τελευταίων».
https://api.vam.ac.uk/v2/object/O148601
Σελίδα συλλογής: https://collections.vam.ac.uk/item/O148601/ -
Πηγή αποσπάσματος [3] — Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης, εγγραφή συλλογής για μια τσαγιέρα από το εργοστάσιο του Arij de Milde. Φράση που παρατίθεται: «ένα από τα τρία ολλανδικά εργαστήρια αγγειοπλαστικής που ιδρύθηκαν για τη δημιουργία κόκκινων κεραμικών εγχώριας παραγωγής».
https://www.metmuseum.org/art/collection/search/671534 - Επιστημονική αναφορά υποβάθρου από το V&A — Jan Daniël van Dam, “European Redwares: Dutch, English and German Connections, 1680–1780,” στο British Ceramic Design 1600–2002, επιμέλεια Tom Walford και Hilary Young, Beckenham, 2002.
Σημείωση σύνταξης: αυτό το άρθρο είναι γραμμένο σε ένα εσκεμμένα προσεκτικό ύφος, βασισμένο σε πηγές. Όπου τα τεκμήρια είναι βέβαια, αναφέρονται ως τέτοια· όπου η απόδοση παραμένει αβέβαιη, δηλώνεται επίσης.
